فلفل سبز فلفل قرمز

فلفل قرمز (کایین): خواص، کاربرد موضعی و تداخلات دارویی مهم

فلفل قرمز (Capsicum annuum L. و C. frutescens Willd.) که در منابع به نام‌های فلفل سبز و فلفل قرمز شناخته می‌شود، از خانواده سیب‌زمینیان (Solanaceae) است. این گیاه عمدتاً به دلیل ماده فعال قوی خود، کاپسایسین، شهرت دارد که دارای خواص تسکین‌دهنده درد و ضد التهاب قوی است.

معرفی و مشخصات گیاهی

نام‌های دیگر رایج: Chili، Chilies، Cayenne، Bird Pepper، Red Pepper، Paprika.

بخش‌های دارویی: میوه‌های تازه یا خشک شده فلفل، بخش اصلی مورد استفاده دارویی هستند. میوه پس از رسیدن کامل، جمع‌آوری و در دمای حداکثر ۲۵ درجه سانتی‌گراد خشک می‌شود.

رویشگاه و پراکندگی: این گیاه بومی مکزیک و آمریکای مرکزی بوده و امروزه به طور گسترده در مناطق گرمسیری و معتدل جهان کشت می‌شود. در ایران نیز در بسیاری از مناطق به صورت کاشته شده وجود دارد.

ترکیبات شیمیایی و مکانیسم اثر

ترکیبات فعال کلیدی فلفل قرمز:

کاپسایسینوییدها: مهم‌ترین دسته ترکیبات که عامل تندی فلفل هستند و شامل کاپسایسین (۲۲ تا ۳۸ درصد) و دی‌هیدروکاپسایسین (۱۸ تا ۵۲ درصد) می‌باشند.
کاروتنوئیدها: (۱۳ تا ۱۸۰ درصد)، به‌ویژه کاپسانتین که مسئول رنگ قرمز تیره میوه است.

مکانیسم تسکین درد (مهم‌ترین اثر): کاپسایسین مهم‌ترین ترکیب فعال در فلفل است که موجب پرخونی موضعی می‌شود. این ماده با اتصال به گیرنده‌های وانیلوییدی (VR1)، کانال‌های کلسیمی را باز کرده و منجر به آزادسازی نوروپپتیدهای دردزا (مانند ماده P) می‌شود. تماس مکرر با کاپسایسین باعث کاهش حساسیت طولانی‌مدت فیبرهای عصبی درد شده و در نتیجه، احساس درد از بین می‌رود.

خواص و کاربردهای درمانی فلفل

کاربردهای موضعی (تأیید شده): اثرات ضد درد و ضد التهاب فلفل عمدتاً در مصارف موضعی برای درمان بیماری‌های زیر مورد تأیید قرار گرفته است:

دردهای ناشی از روماتیسم و نورالژی (درد عصب).
دردهای عضلانی و کشیدگی‌های ماهیچه‌ای.
نوروپاتی دیابتی و نورالژی متعاقب درمان تبخال زوستر.
بهبود علائم خارش ناشی از همودیالیز.

کاربردهای سنتی و تأیید نشده (خوراکی): در طب سنتی از این گیاه به صورت خوراکی برای درمان سوء هاضمه، کم‌اشتهایی، دریازدگی و به عنوان پیشگیری‌کننده از تصلب شرایین و بیماری‌های قلبی استفاده می‌شود. همچنین به صورت دهان‌شویه برای بهبود گرفتگی صدا و گلودرد به کار رفته است.

اثر ضد میکروب: عصاره‌ها و کاپسایسین علیه برخی باکتری‌ها مانند Bacillus و Clostridium مؤثر بوده و بر روی H. Pylori (عامل زخم معده) اثر کشنده دارد.

اثر محافظ معده: مطالعات نشان داده‌اند که کاپسایسین می‌تواند مخاط معده را در برابر آسیب‌های ناشی از داروهایی مانند آسپرین محافظت کند.

موارد منع مصرف، هشدارها و عوارض جانبی

🚫 موارد منع مصرف:

استفاده از کرم یا ضماد حاوی کاپسایسین روی زخم‌های باز یا در اطراف چشم ممنوع است.
در صورت ابتلا به زخم‌های معدی، التهاب معده، یا روده تحریک‌پذیر مزمن، باید از مصرف خوراکی آن اجتناب شود.

⚠️ عوارض جانبی و اخطارها:

شایع‌ترین عوارض جانبی ناشی از مصرف موضعی فلفل قرمز، سوختگی، سوزش و قرمزی پوست است. این عوارض معمولاً پس از چند روز استفاده مکرر کاهش می‌یابند.
مصرف موضعی باید به ۲ روز محدود شود و در صورت لزوم، پس از گذشت ۲ هفته مجدداً مصرف شود؛ استفاده درازمدت ممکن است باعث ایجاد زخم و تاول شود.
برخی مطالعات متناقض نشان می‌دهند که مصرف زیاد خوراکی فلفل تند ممکن است خطر وقوع سرطان معده را افزایش دهد.

❌ تداخلات دارویی مهم:

مهارگرهای ACE: مصرف همزمان فرآورده‌های موضعی کاپسایسین با داروهای مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE inhibitors) احتمال بروز سرفه را افزایش می‌دهد.
داروهای ضد انعقاد و ضد پلاکت: مصرف مقادیر زیاد فلفل قرمز یا کاپسایسین ممکن است خطر وقوع خونریزی را افزایش دهد و باید پیش از مصرف این داروها، استفاده از فلفل متوقف شود.
تئوفیلین: مصرف همزمان ممکن است خطر بروز سمیت تئوفیلین را افزایش دهد و نیاز به کنترل دقیق دارد.